شماتیک طرح عمومی سیستم اعلام و اطفاء حریق – بخش سوم

شماتیک طرح عمومی سیستم اعلام و اطفاء حریق - بخش سوم

در این مطلب، ادامه بخش دوم مقاله “شماتیک طرح عمومی سیستم اعلام و اطفاء حریق” را پیگیری می‌کنیم:

شماتیک طرح عمومی سیستم اعلام و اطفاء حریق – بخش سوم

 

۲-۲-  تاییدیه و ضرورت آن

درخصوص کلیه سیستم‌ها و خدمات و قطعات موجود در دنیای امروز، استانداردها تدوین شده و سپس موسساتی که عموماً موسسات تدوین‌کننده استانداردها هستند، مسئولیت تست آنها و تأیید انطباق با استاندارد مربوطه را برعهده دارند. در زمینه سیستم‌های اعلام و اطفاء حریق، این امر (عموما) از طریق دو موسسه جداگانه صورت خواهد گرفت. بدیهی است کشورهای مختلف براساس مشخصات اقتضایی خود نسبت به تدوین استانداردهای اقتضایی و تاییدیه‌های مربوطه اقدام نموده‌اند.

البته برخی از این موسسات و استانداردها از اعتبار بیشتر و شمول فراگیرتری برخوردارند. در ایران متأسفانه به ‌علت فقدان امکانات و عدم احساس ضرورت کافی نه تنها استانداردی وجود ندارد، بلکه موسسه‌ای نیز براى تایید این استانداردها دردسترس نیست. لذا موسسات و مراکز مربوطه از استانداردهای موجود در دنیا و تاییدیه‌های مربوطه استفاده نموده و به آنها برای پذیرش و یا عدم پذیرش قطعات و خدمات استناد می‌کنند.

موسسات تاییدکننده استاندارد عموماً ارتباط نزدیکی با بیمه‌گران دنیا دارند. این امر به‌علت ماهیت صنعت ایمنی است که اصولاً ارتباط تنگاتنگی با صنعت بیمه دارد تا حدی که در بسیاری از کشورهای پیشرفته، موسسات تاییدکننده استاندارد مورد تایید بیمه‌های منطقه‌ای خود بوده و یا اصولاً متعلق به این موسسات می‌باشند. علت این امر نیز این است که درصورت بروز هرگونه مشکل –به ویژه حریق- پرداخت خسارت برای اموال و اشخاص بر دوش بیمه‌ها است.

این ویژگی به نوعی باعث رونق فرهنگ بیمه نیز می‌باشد که متاسفانه در ایران چندان که باید، به آن پرداخته نشده و موسسات بیمه در این زمینه دخالتی ندارند. درصورت نیاز به بیمه‌های خارج از ایران، بدیهی است موسسات مربوطه به این استانداردها توجه داشته و تاییدیه‌های مربوطه را تنها مرجع برای پذیرش سیستم‌ها و ارائه تخفیف‌های مربوطه می‌شناسند. این تاییدیه‌ها براساس موسسه صادرکننده آن، دارای دو دسته اصلی می‌باشند که عبارت است از:

  • تاییدیه‌های مربوط به تولیدکنندگان و ارائه‌دهندگان سرویس که طبیعتاً برای تولیدات و یا خدمات این موسسات مورداستفاده می‌باشند
  • تاییدیه‌هاى مربوط به تجهیزات تولیدی جهت میزان انطباق با استاندارد موضوعه حتی تولیدکنندگان سیستم‌های مرتبط با ایمنی حریق در سراسر جهان می‌بایست دارای برخی تاییدیه‌ها، ازجمله احراز صلاحیت برای تولید و ارائه خدمات نیز باشند که متأسفانه این مورد نیز در ایران به‌صورت کامل رعایت نشده و شرکت‌ها و یا اشخاص ضرورتی برای اخذ تاییدیه برای انجام فعالیت خود احساس نمی‌کنند.

 

۲-۳ استانداردها و تاییدیه‌های معتبر

به علت فقدان استاندارد تخصصی این صنعت در ایران و منطقه، از برخی استانداردهای معتبر جهانی استفاده می‌شود. لذا در این بخش به موسسات موردقبول در ایران پرداخته خواهد شد که وظیفه تدوین و پذیرش استانداردهای مربوطه را به عهده دارند. البته حوزه عملکرد و تعاریف موجود در استانداردهای مذکور، بعضاً اقتضایی بوده و ممکن است با شرایط اقلیمی ایران انطباق نداشته باشند. مانند: استاندارد BS که ویژه اقلیم بریتانیا تدوین شده و طبیعتاً با اقلیم ایران همخوانی ندارد.

 

۲-۳-۱- موسسات تدوین استاندارد

موسسات تدوین استاندارد قابل قبول در ایران عبارتند از:

  • استاندارد انگلستان (BS: BRITISH STANDARD) که دارای تعاریف اقتضایی با اقلیم بریتانیا است.
  • استاندارد اروپای متحد (EN: EURPOEAN STANDARD) که از شمول بیشتری جهت انطباق با شرایط اقلیمی اروپا برخوردار است.
  • استانداردهای جهانی (ISO: INTERNAITONAL STANDARD ORGANIZATION) که جهانی است و درخصوص ایمنی حریق به کلیات اشاره دارد.
  • استاندارد تدوین‌شده در آلمان (VDS: VERBAND DER SCHANDENVERSICHERER) که این استاندارد نیز بصورت اقتضایی جهت کشورهای منطقه‌ای در اروپای غربی تدوین شده است.
  • استاندارد(NFPA: NATIONAL FIRE PROTECTION ASSOCIATION) که در آمریکا تدوین شده و استفاده جهانی دارد.

تنوع استاندارد در این زمینه زیاد است اما تنها موارد فوق بصورت عمومی در جمهوری اسلامی ایران قابل استناد می‌باشند.

 

۲-۳-۳-موسسات تاییدکننده استاندارد

موسسات متعددی در زمینه تایید این استانداردها فعال می‌باشند که طبیعتا برخی از آنها در ایران مورد استناد و پذیرش هستند (بیشتر مورد استناد می‌باشند). معیار تایید در زمینه تجهیزات ایمنی تنها به خطوط تولید و مواردی از این دست محدود نمی‌باشد، بلکه سیستم‌ها باید به‌صورت یکپارچه در محل‌های نصب و به‌صورت ادواری مورد تایید قرار گیرند. به ‌همین دلیل حداکثر زمان اعتبار تایید و تست مجدد آنها یک سال برای کلیه موسسات و محصولات می‌باشد. در این راستا عموماً موسسات تاییدکننده علاوه بر دیپلم تاییدیه مربوطه، نشریات و سایت‌های اینترنتی خاص خود را دارا می‌باشند تا از سوءاستفاده در این زمینه جلوگیری شود. اهم این موسسات بین‌المللی عبارتند از:

  • موسسهLPC (LOSS PREVENTION COUNCIL) که تاییدیه آن به نام LPCB (LOSS PREVENTION CERTIFICATION BOARD) شناخته می‌شود.
  • تاییدیه VDS
  • تاییدیه FM ت
  • تاییدیه UL (UNDERWRITERS LABORATORIES)

ازجمله سایر این موسسات نیز می‌توان به موارد ذیل اشاره نمود. بدیهی است در صورت تایید و امکان استفاده از سیستم‌ها در بیش از یک یا چند نقطه از جهان، می‌توان اعتماد بیشتری به کیفیت آنها نمود. سایر این موسسات عبارتند از:

  • BOSEC از بلژیک
  • ROME LABORATORIES از ایتالیا
  • NSTL از چین
  • SSL از استرالیا
  • PSB از سنگاپور

 

۲-۴- موارد قابل قبول در ایران برای سیستم‌های اطفاء حریق

باتوجه به مطالب ذکرشده، استاندارد و یا تاییدیه خاصی در ایران به‌صورت رسمی اعلام نشده و موسسات به‌صورت اقتضایی نسبت به تایید برخی از موارد استاندارد و یا تاییدیه‌های معتبر جهانی اقدام می‌کنند. سازمان آتش‌نشانی و خدمات ایمنی نیز در روندی مشخص و براساس موجودی‌های بازار داخل ایران، نسبت به تایید برخی از استانداردهای معتبر اقدام نموده است که ذیلاً به اهم آنها اشاره می‌شود. ازجمله این استانداردها عبارتند از:

  • استاندارد انگلستان BS که هم ‌اکنون جای خود را به استاندارد اروپا (EN) داده است.
  • استاندارد اروپای متحد EN
  • استاندارد جهانی ISO
  • استاندارد آلمانی VDS
  • استاندارد NFPA

تاییدیه‌های موردقبول آتش‌نشانی و عموم مشاوران نیز، LPCB، VDS، FM، UL می‌باشند. برخی شرکت‌ها مانند شرکت نفت ایران نیز موسسات مربوط به خود را پذیرفته‌اند. مثل استاندارد NFPA در زمینه ایمنی حریق و به ویژه اطفاء حریق. در بعضی پیمان‌ها، استاندارد پیمانکار و یا مشاور مادر (خارجی) معیار پذیرش خواهد بود.

 

۵-۲-

مشخصات اقتضایی اماکن اداری، تجاری و مسکونی ایران در طراحی استاندارد نشانگر حداقل‌های مورد نیاز می‌باشد و لذا در این بازه می‌توان نسبت به طراحی براساس شرایط اقتضایی اقدام نمود. گستردگی موضوع بحث در ایران از یک سو و سایر مشخصات آن در طرح حاضر مد نظر قرار گرفته است. ازجمله اهم این ویژگی‌ها به موارد ذیل اشاره می‌گردد:

  • گستره ایران،(الگوریتم‌های سیستم و تجهیزات مورد استفاده باید از انعطاف لازم جهت انطباق با مقررات منطقه‌ای (درصورت وجود) از یک سو و شرایط اقلیمی متفاوت از سوی دیگر برخوردار باشد).
  • عدم گزینش سنی و یا توانمندی در افراد موجود در هر مکان
  • شرایط فرهنگی و اقتضایی ایران در طراحی الگوریتم سیستم
  • فقدان حضور افراد به‌صورت ۲۴ ساعته در اماکن
  • ساختار شبکه جهت مراکز بزرگ و اماکن گسترده مانند بانک‌ها
  • در دسترس بودن تجهیزات، مواد و دانش سیستم‌های مورداستفاده در ایران، باعنایت به تحریم‌ها و محدودیت‌های موجود
  • اهمیت بالای برخی اماکن که دارای انباشت نقدینگی و اسناد بهادار بوده و یا مراکز رایانه‌ای دارای اطلاعات مهم و طبقه‌بندی شده است.
  • توزیع گسترده برخی سازمان‌ها بصورت شعب با اهمیت بالا در داخل و خارج از ایران
  • فقدان نیروی آموزش‌دیده در کلیه اماکن و وابستگی این اماکن به نیروهای آتش‌نشانی منطقه‌ای
  • عدم شناخت بخش عمده نیروها، افراد موجود و مورد انتظار در اماکن به‌صورت اعم که به نوبه خود در تخلیه نیروها از محل و ایجاد امنیت جانی آنها (درمقابل حریق) اهمیت بالایی دارد.
  • حالت موقت در بخشی از محل‌ها به‌علت احتمال استیجاری بودن آنها
  • ضرورت ایجاد ایمنی و در عین حال آرامش برای مراجعین و ساکنین محل‌ها اعم از اداری یا مسکونی که به نوبه خود اهمیت کاهش آلارم خطا را دوچندان می‌کند.

 

۶-۲- استانداردهای مورداستفاده سیستم‌های اطفاء حریق

در این طرح همانطور که پیش از این نیز اشاره شد، تنوع بالایی در استانداردهای مطرح دنیا وجود دارد. در برخی اصول، کلیه این استانداردها از اتحاد برخوردار بوده و در برخی موارد به‌صورت اقتضایی مقررات خاص خود را دارند.

در خلال طرح شماتیک حاضر تلاش شده است تا از شامل‌ترین این استانداردها که انطباق لازم با شرایط اقلیمی و سایر موارد را داشته باشد، استفاده شود. ضمناً با نگاهی مقایسه‌ای به سایر استانداردهای مطرح و پذیرفته‌شده در ایران نیز تلاش شده است تا توصیه‌های صور تگرفته بتوانند تا حد امکان راه‌گشای مشکلات ایمنی باشند.

علاوه بر موارد فوق، مقتضیات محل نیز از نظر دور نبوده و براساس تجربیات و اختیارات موجود برای کارشناسان صاحب صلاحیت در این زمینه سعی شده است تا مقاله حاضر حالتی کاربردی داشته باشد. استانداردهای مورد استفاده و استناد در این طرح عبارت است از NFPA که از کدهای مختلف آن بر اساس ضرورت استفاده شده است. از آن جمله می‌توان به کدهای زیر اشاره کرد:

NFPA72 در سیستم‌های اعلام حریق، NFPA 12 برای  CO2،NFPA 2001 برای سیستم‌های اتوماتیک اطفاء حریق Clean agent، NFPA 10 برای خاموش‌کننده‌های دستی، NFPA 101 در ملاحظات معماری و NFPA551 در محاسبه ریسک حریق در نگرش مقایسه‌ای، استانداردهای BS و EN نیز براساس کدهای مربوطه مدنظر بوده‌اند.

در مطلب بعد لغتنامه تخصصی ایمنی و سیستم‌های اعلام حریق ارائه می‌گردد.

منبع: ماهنامه مهندسی حفاظت از حریق

دیدگاه‌ها ۰

*
*